Sahte giriş sayfası, gerçeğin görüntüsünü kopyalayıp şifrenizi kendi sunucusuna gönderen sayfadır. Onu tasarımından ayırmak çoğu zaman imkânsızdır; ama alan adını taklit etmek çok daha zordur. Adresi sağdan sola okumayı, alt alan adı hilesini, benzer harfleri ve kısaltılmış linkleri tanımak, MagicBJ portalına yazdığınız şifreyi korumak için elinizdeki en sağlam araçtır.
Logo, renkler, menü düzeni birkaç dakikada kopyalanabilir. Bu yüzden “sayfa aynı görünüyor” bir kanıt değildir. Adres çubuğu ise hâlâ sahtecinin en zayıf noktası: gerçek alan adını kayıt edemeyeceği için ona benzeyen bir şeyle yetinmek zorunda kalır. Aşağıdaki örneklerin hepsi kurgusaldır, “.example” gibi uzantılarla yazılmıştır ve hiçbir gerçek siteye işaret etmez.
Hangi adresin güncel olduğunu nereden teyit edeceğiniz başka bir soru; onun için güncel adresi doğrulamanın yolları yazısına bakabilirsiniz. Burada yalnız şunu öğreniyoruz: önünüzdeki adres gerçekte kime ait?
Alan adının anatomisi: sağdan sola okuyun
Bir web adresi soldan sağa yazılır ama sahiplik sağdan sola okunur. Şu adresi parçalara ayıralım:
https://giris.ornekportal.example/hesap/oturum
https://bağlantının şifreli olduğunu söyler, sahibini değil..exampleen sağdaki uzantıdır (üst düzey alan adı).ornekportaluzantının hemen solundaki kısımdır. Asıl sahip budur; kayıt bu ada yapılır.giris.alt alan adıdır. Sahibi istediği kadar alt alan adı açabilir./hesap/oturumsayfanın yoludur. Buraya her şey yazılabilir ve hiçbir şey kanıtlamaz.
Kural basit: uzantıyı bulun, hemen solundaki kelimeye bakın. Karar o kelimeyle verilir. Chromium’un adres gösterim yönergeleri de tarayıcıların tam bu parçayı, yani kayıtlı alan adını öne çıkarmaya çalıştığını anlatıyor; bazı tarayıcıların adresin geri kalanını soluk göstermesi bu yüzden.
Alt alan adı hilesi
En yaygın numara, tanıdık adı sola, yani alt alan adına yerleştirmektir:
https://magicbj6.pro.giris-dogrula.example/
İlk bakışta “magicbj6.pro” görürsünüz. Ama sağdan okuyunca uzantı .example, onun solunda giris-dogrula. Bu adresin sahibi giris-dogrula’dır; baştaki “magicbj6.pro” kısmı sadece bir alt alan adı etiketidir ve herkes kendi alan adına böyle bir etiket ekleyebilir.
Aynı numaranın uzun hâli de var. Telefon ekranında adres kesildiğinde yalnız baş kısım görünür:
https://ornekportal.pro-hesap-guvenlik-merkezi.example/...
Burada nokta yerine tire kullanılmış; “ornekportal.pro-hesap-guvenlik-merkezi” tek bir isim; tanıdık kısım, ismin yalnız başında duruyor. Adres çubuğuna dokunup tamamını görmeden karar vermeyin.
Yol kısmında marka adı
https://kisa-sayfa.example/ornekportal/giris
Marka adı bu kez eğik çizgiden sonra, yani yol kısmında. Yol, sahibinin klasör adı gibi istediği her şeyi yazabildiği alandır. Sahip yine kisa-sayfa.example.
Benzer harfler ve punycode
Bazı alfabelerdeki harfler Latin harflerine piksel piksel benzer. Kiril alfabesindeki “а” ile Latin “a” ekranda ayırt edilemez. Böyle karakterlerle kayıt edilen alan adlarına uluslararası alan adı (IDN) denir ve arka planda xn-- ile başlayan bir kodla, yani punycode ile saklanır.
2017’de bir güvenlik araştırmacısı, Kiril harfleriyle yazılmış bir alan adının birkaç büyük tarayıcıda çok bilinen bir şirketin adresiyle aynı göründüğünü göstermişti. Sonrasında tarayıcılar kurallarını sıkılaştırdı. Chrome’un IDN politikası, bir etiketin farklı alfabeleri karıştırdığı ya da bilinen bir alan adının “iskeletine” benzediği durumlarda adresi Unicode yerine punycode olarak gösteriyor. Firefox da benzer bir korumayı uzun süredir uyguluyor.
Pratikte bu size iki şey söyler:
- Adres çubuğunda
xn--ile başlayan bir parça görürseniz, tarayıcı size “bu adı olduğu gibi göstermek riskli” diyor demektir. Durun. - Tarayıcı korumaları her durumu yakalamaz. Tamamen Latin harfleriyle yapılan taklitler de var: “m” yerine yan yana “r” ve “n”, fazladan bir harf, araya eklenmiş bir tire, “l” yerine büyük “I” ya da “o” yerine sıfır. Bunlar punycode değildir, uyarı da almazsınız.
Kurgusal bir örnek:
https://rnagicbj6.example/
Küçük yazı tipinde ve hızlı okumada “magicbj6” gibi durur. Harf harf okuyunca r ve n çıkar.
Kısaltılmış linkler: tıklamadan hedefi görmek
Mesajla gelen kısa bağlantılar hedefi saklar. Kısaltma hizmetlerinin çoğu bunu açmanın bir yolunu sunuyor:
- Bitly: Bağlantının sonuna
+eklediğinizde, gideceği adresin gösterildiği bir önizleme sayfası açılıyor. Bitly’nin güven sayfası ayrıca bir bağlantı denetleyicisinden söz ediyor. - TinyURL: Adresin başına
preview.ekleyerek (preview.tinyurl.com/…) hedefi önce görmek mümkün. - Diğer hizmetlerde böyle bir özellik yoksa, bilgisayarda bağlantının üzerine fareyle gelip tarayıcının köşesinde beliren adrese bakın. CISA’nın kimlik avı rehberi de tıklamadan önce bu kontrolü öneriyor.
Önizlemede gördüğünüz adresi yukarıdaki anatomiyle okuyun. Kısa linkin kendisi kötü değildir; tanıdık kanallarda da kullanılır. Sorun, nereye gittiğini bilmeden şifre yazılan sayfaya varmasıdır.
Yönlendirme zinciri
Bazen kısa link başka bir kısa linke, o da asıl sayfaya gider. Önizleme yalnız ilk durağı gösterir. Bu yüzden son karar, tarayıcı sayfayı açtıktan sonra adres çubuğunda gördüğünüz adresle verilir; arada kaç yönlendirme olduğu değil, nereye vardığınız önemlidir.
Sekme başlığı, simge ve arama sonucu da kanıt değil
Sahte sayfalar yalnız görünümü değil, sekmede görünen başlığı ve küçük site simgesini de kopyalar. Bunlar sayfanın kendi kodunda yazar; sahibi ne isterse onu koyar. Arama motorunda reklam ya da üst sıralarda çıkan bir sonuç da otomatik olarak doğru adres anlamına gelmez; güvenlik araştırmacıları, sahte giriş sayfalarına arama reklamlarıyla trafik çeken kampanyaları defalarca belgeledi. Sekme başlığına ya da sonuçtaki başlığa değil, açılan sayfanın adres çubuğuna bakın. Sık kullandığınız adresi bir kez doğruladıktan sonra yer imi olarak kaydetmek, her seferinde arama yapma ihtiyacını da ortadan kaldırır.
Kilit simgesi neyi kanıtlamaz?
Uzun süre “kilidi gör, rahat ol” denildi. Bu tavsiye artık yanlış. HTTPS yalnız sizinle sayfa arasındaki bağlantının şifreli olduğunu söyler; karşıdaki sayfanın kime ait olduğunu ya da dürüst olup olmadığını söylemez. Sahte sayfa da birkaç dakikada ücretsiz bir sertifika alabilir.
Google, Chrome’da kilit simgesini 2023’te bu gerekçeyle değiştirdi: kullanıcıların çoğu kilidi “güvenilir site” diye okuyordu, oysa kimlik avı sitelerinin neredeyse tamamı da HTTPS kullanıyordu. Kilit ya da yerine gelen ayar simgesi bir alt sınırdır. HTTPS olmayan bir giriş sayfasına hiç şifre yazmayın; ama HTTPS olması tek başına onay değildir.
Otuz saniyelik kontrol
Bir giriş sayfası açıldığında, bir şey yazmadan önce:
- Adres çubuğuna dokunup adresin tamamını görün.
- Uzantıyı bulun, hemen solundaki ismi okuyun. Bildiğiniz adresle harf harf aynı mı?
xn--görüyor musunuz? Görüyorsanız çıkın.- Şifre yöneticiniz şifreyi önermiyorsa bunu bir uyarı sayın; kayıtlı adresle aynı sayfada değilsiniz demektir.
- Emin değilseniz sayfayı kapatıp adresi kendiniz yazın. Google Safe Browsing’in site durumu sayfası da şüpheli bir alan adı hakkında ek bir görüş verebilir, ama “temiz” sonucu da kesin onay değildir.
Bir hesabın adı da tek başına kanıt olmaz; sosyal medya tarafı için X hesabının adına değil içeriğine bakmak üzerine yazdıklarımız aynı mantıkla ilerliyor.
Şifrenizi şüpheli bir sayfaya yazdığınızı fark ettiyseniz vakit kaybetmeyin: adresi kendiniz yazarak portala girip şifreyi değiştirin, aynı şifreyi kullandığınız diğer hesapları da güncelleyin. Giriş sırasında yaşanan sorunlar için şifre sıfırlama ve oturum sorunları yazısı adım adım ilerliyor.
Sık sorulanlar
magicbj6.pro ile magicbj7.pro arasında fark var mı?
İki adres de aynı portal içeriğini sunuyor. Ama benzer bir adla başlayan her adres bu ikisinden biri değildir; sahibi anlamak için yine uzantının solundaki isme harf harf bakmak gerekir.
Sayfa tamamen aynı görünüyor, yine de sahte olabilir mi?
Evet. Görünüm kopyalanabilir, alan adı kopyalanamaz. Karar her zaman adres çubuğundan verilmeli.
xn-- ile başlayan her adres tehlikeli mi?
Hayır. Türkçe karakterli alan adları gibi meşru kullanımlar da punycode ile saklanır. Ama bildiğiniz bir Latin harfli adres yerine xn-- görüyorsanız, beklediğiniz siteyle aynı yerde değilsinizdir.
Telefonda adresin tamamını nasıl görürüm?
Adres çubuğuna bir kez dokunun; çoğu mobil tarayıcı adresi düzenleme modunda tam hâliyle gösterir. Uzun adreslerde imleci sona kaydırıp uzantıyı bulun.
Bu yazı hesap güvenliğiyle ilgili ama bir hatırlatmayı da hak ediyor: içerik 18 yaş üstü okurlara yöneliktir ve oyun bir eğlence olarak kaldığı sürece anlamlıdır; kaybı telafi etmek için oynamaya başladığınızı fark ederseniz ara vermenin zamanı gelmiştir.
Kaynaklar
- Chromium Docs, Internationalized Domain Names (IDN) in Google Chrome
- Chromium Docs, Guidelines for URL Display
- Mozilla Bugzilla 279099, punycode/homograph koruması
- Wordfence, Chrome and Firefox Phishing Attack Uses Domains Identical to Known Safe Sites (2017)
- Help Net Security, Google Chrome will lose the “lock” icon (2023)
- Bitly Trust Center (bitly.com/pages/trust)
- TinyURL (Wikipedia)
- CISA, Recognize and Report Phishing
- Google Safe Browsing site durumu
- Malwarebytes, Google sponsored ads malvertising targets password manager (2023)